Năm 2009, thực hiện Quyết định số 158/QĐ-TTg ngày 09/10/2007 của Thủ tướng Chính phủ về việc Phê duyệt Chương trình quản lý tổng hợp dải ven biển vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải Trung Bộ đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020, Sở Tài nguyên và Môi trường đã triển khai xây dựng dự án: Quản lý tổng hợp đới bờ thành phố Nha Trang trình UBND tỉnh Khánh Hòa phê duyệt tại Quyết định số 1400/QĐ-UBND ngày 17/6/2009 với kinh phí thực hiện 5,5 tỷ đồng, thực hiện trong 5 năm. Một số nhiệm vụ thuộc Dự án này đã được triển khai thực hiện và tổ chức nghiệm thu như: Xây dựng kế hoạch truyền thông môi trường thành phố Nha Trang giai đoạn 2011-2012; Xây dựng cơ sở dữ liệu tổng hợp vùng bờ phục vụ quản lý tổng hợp đới bờ thành phố Nha Trang; Phân vùng sử dụng tài nguyên, môi trường vùng biển ven bờ Nha Trang trên quan điểm tổng hợp. Tuy nhiên, các kết quả trên vẫn còn nhiều hạn chế, Ban chỉ đạo quản lý tổng hợp vùng bờ chưa được thành lập, cơ chế quản lý tổng hợp tài nguyên vùng bờ chưa được xây dựng và vận hành.
Từ đó đến nay, qua 10 năm triển khai thực hiện, công tác quản lý tổng hợp vùng bờ tỉnh Khánh Hòa đạt được một số kết quả như sau:
1. Đối với cơ chế điều phối, cơ cấu tổ chức của ban điều phối và nguồn nhân lực phục vụ QLTHVB: Mặc dù chưa xây dựng được chương trình quản lý tổng hợp tài nguyên vùng bờ nhưng Sở Tài nguyên và Môi trường (TNMT) đã tham mưu UBND tỉnh đã ban hành một số văn bản liên quan đến hoạt động của Ban chỉ đạo Quản lý tổng hợp tài nguyên vùng bờ tỉnh Khánh Hòa như: Quyết định 1196/QĐ-UBND ngày 28/4/2017 về việc thành lập Ban chỉ đạo Quản lý tổng hợp tài nguyên vùng bờ tỉnh Khánh Hòa với sự tham gia của các sở, ban ngành liên quan do Phó chủ tịch UBND tỉnh làm trưởng ban, Giám đốc Sở TNMT làm phó trưởng ban trực; Quyết định số 3150/QĐ-BCĐ ngày 20/10/2017 của Trưởng ban Ban chỉ đạo Quản lý tổng hợp tài nguyên vùng bờ tỉnh Khánh Hòa về việc ban hành quy chế hoạt động của Ban chỉ đạo Quản lý tổng hợp tài nguyên vùng bờ tỉnh Khánh Hòa trong đó Chi cục Biển và Hải đảo được giao là văn phòng của Ban chỉ đạo; Quyết định số 900/QĐ-BCĐ ngày 05/4/2018 của Trưởng ban Ban chỉ đạo Quản lý tổng hợp tài nguyên vùng bờ tỉnh Khánh Hòa về việc thành lập tổ chuyên viên kỹ thuật liên ngành Quản lý tổng hợp tài nguyên vùng bờ tỉnh Khánh Hòa với sự tham gia của các chuyên viên của các sở, ngành liên quan.
2. Đối với việc xây dựng các mô hình đồng quản lý tài nguyên vùng bờ, hiện nay trên địa bàn tỉnh đã xây dựng thành công một số mô hình đồng quản lý sau:
- Khu bảo tồn biển vịnh Nha Trang là một trong những khu bảo tồn có quy mô và tầm quan trọng hàng đầu của cả nước với diện tích 160 km2 có sự đa dạng sinh học rất cao, được thành lập từ những năm 90 và hiện đang được UBND thành phố Nha Trang quản lý và vận hàng tương đối hiệu quả.
- Năm 2001, Trung tâm Bảo tồn Sinh vật biển và Phát triển Cộng đồng (MCD) đã hỗ trợ UBND huyện Vạn Ninh xây dựng và triển khai dự án thí điểm “Xây dựng Khu bảo tồn biển Rạn Trào” do địa phương quản lý nhằm quản lý và bảo tồn tốt hệ sinh thái rạn san hô ven bờ qua đó phục hồi lại nguồn lợi thủy sản, tạo điều kiện cải thiện đời sống của người dân. Năm 2004, khi dự án này kết thúc, chính quyền và người dân địa phương vẫn tiếp tục duy trì và giữ vững những thành quả của dự án bằng chính nguồn lực của địa phương tuy nhiên vẫn còn gặp nhiều khó khăn.
- Dự án Nguồn lợi ven biển vì sự phát triển bền vững (CRSD) được triển khai từ năm 2012 ở Khánh Hòa từ nguồn vốn vay của Ngân hàng thế giới (WB) đã thực hiện hợp phần xây dựng mô hình đồng quản lý nghề cá ven bờ với 15 mô hình đồng quản lý nghề cá ven bờ ở các địa phương trọng điểm về hoạt động nghề cấm. Thời gian qua, các mô hình này đã phát huy được vai trò gắn kết cộng đồng ngư dân bằng những thỏa ước tập thể, ngăn chặn, tiến tới loại bỏ nghề cấm trong khai thác thủy sản. Nhờ đó, hoạt động nghề cấm ở các vịnh, đầm trên địa bàn tỉnh trong khoảng 3 năm gần đây đã giảm nhiều.
3. Đối với việc quy hoạch/Phân vùng chức năng vùng bờ: Năm 2013, Sở TNMT đã thực hiện đề án Phân vùng sử dụng tài nguyên, môi trườngvùng biển ven bờ thành phố Nha Trang trên quan điểm tổng hợp và đã được UBND phê duyệt kết quả để sử dụng trong phân vùng quản lý tại vịnh Nha Trang và căn cứ việc phân vùng này, ngày 9/12/2014, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 3363/QĐ-UBND Ban hành Quy chế quản lý vịnh Nha Trang. Năm 2016, Sở TNMT đã trình UBND tỉnh phê duyệt đề cương và dự toán thực hiện nhiệm vụ : “Phân vùng khai thác, sử dụng tài nguyên vùng bờ biển và hải đảo tỉnh Khánh Hòa phục vụ quản lý tổng hợp, thống nhất tài nguyên và môi trường vùng bờ biển và hải đảo tỉnh Khánh Hòa” và đã được UBND tỉnh đã phê duyệt tại Quyết định số 3142/QĐ-UBND ngày 19/10/2016. Nhiệm vụ này mới triển khai một số nội dung trong năm 2017 nhưng do ngân sách hạn hẹp nên năm 2018 phải tạm dừng để ưu tiên kinh phí để thực hiện việc thiết lập hành lang bảo vệ bờ biển tỉnh Khánh Hòa. Thực tế hiện nay cho thấy các quy hoạch ngành, quy hoạch phát triển của các địa phương trong tỉnh chưa được lồng ghép, áp dụng QLTHVB.
4. Đối với việc thiết lập hành lang bảo vệ bờ biển: Năm 2017, UBND tỉnh Khánh Hòa đã phê duyệt nhiệm vụ “Điều tra, khảo sát thiết lập hành lang bảo vệ bờ biển tỉnh Khánh Hòa” tại Quyết định số 439/QĐ-UBND ngày 21/02/2017. Hiện nhiệm vụ này đang ở giai đoạn lấy ý kiến Danh mục thiết lập hành lang bảo vệ bờ biển tỉnh Khánh Hòa của các Sở, ban, ngành, cộng đồng dân cư và các Bộ ngành có liên quan. Dự kiến hoàn thành và nghiệm thu nhiệm vụ vào quý II năm 2019.
5. Đối với chương trình quan trắc môi trường tổng hợp vùng bờ: Hàng năm, công tác quan trắc, giám sát tổng hợp về tài nguyên, môi trường biển và hải đảo của tỉnh luôn được chú trọng, cụ thể như sau:
- Đối với môi trường nước biển ven bờ: thực hiện quan trắc tại 18 vị trí, 01 lần/tháng hoặc 1 lần/2 tháng, 17 thông số, bao gồm 5 trạm vùng nuôi trồng thủy sản, 04 trạm vùng bãi tắm, 07 trạm thuộc vùng khác. Kết quả quan trắc chất lượng môi trường biển năm 2018 cho thấy hầu hết các thông số đều đạt quy chuẩn QCVN 10-MT:2015/BTNMT ngoại trừ các chỉ tiêu như chất rắn lơ lửng, coliform, oxy hòa tan, amoni không đạt quy chuẩn tại một số trạm.
- Đối với quan trắc đa dạng sinh học: Thực hiện quan trắc thảm cỏ biển: tại 5 vị trí, 1 lần/2 năm, bao gồm các khu vực Xuân Tự (vịnh Vân Phong), Lăng Ông (đầm Thủy Triều), Mỹ Ca (vịnh Cam Ranh), Đầm Gìa và Đầm Tre (vịnh Nha Trang). Thực hiện quan trắc rạn San hô: tại 7 vị trí, 1 lần/2 năm, bao gồm các khu vực Hòn Đen (vịnh Vân Phong), Bắc hòn Tằm, Tây Bắc Hòn Tằm, Tây Nam Hòn Tằm (vịnh Nha Trang); Bãi Cạn Thủy Triều, Bãi Nồm, Rạn Trào (Vạn Ninh).
- Các báo cáo quan trắc, thông tin môi trường được thực hiện theo đúng quy định, phục vụ kịp thời cho công tác quản lý nhà nước và công khai trên trang web của Sở để nhân dân theo dõi.
6. Hệ thống thông tin tổng hợp phục vụ QLTHVB: Trong khuôn khổ dự án: Quản lý tổng hợp đới bờ thành phố Nha Trang, các nhiệm vụ: Xây dựng cơ sở dữ liệu tổng hợp vùng bờ phục vụ quản lý tổng hợp đới bờ thành phố Nha Trang; Điều tra, thu thập thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu về thực trạng sử dụng tài nguyên, môi trường tại các vùng biển ven bờ, vùng ven biển và các đảo ven bờ trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa (trừ thành phố Nha Trang và các huyện không có biển) đã được thực hiện. Các thông tin, số liệu thu thập được từ các nhiệm vụ này đã được Sở TNMT giao cho Chi cục Biển và Hải đảo tổng hợp, lưu trữ để xây dựng cơ sở dữ liệu và bản đồ hiện trạng sử dụng tài nguyên, môi trường biển phục vụ cho công tác quản lý tổng hợp và thống nhất về biển và hải đảo ở Khánh Hòa.
7. Chương trình truyền thông nâng cao nhận thức, đào tạo về QLTHVB: Hàng năm, công tác truyền thông nâng cao nhận thức về tài nguyên, môi trường biển và hải đảo đều được thực hiện thông qua mittinh hưởng ứng Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam, Ngày đại dương và các hoạt động trồng rừng ngập mặn, thả cá giống vào biển, dọn rác ở khu ven biển….Các hoạt động tập huấn, phổ biến văn bản quy định pháp luật về Luật Biển Việt Nam và Nghị định 51; Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo và các văn bản hướng dẫn thi hành luật; Quyết định số 2295/QĐ-TTg ngày 17/12/2014 phê duyệt Chiến lược quản lý tổng hợp đới bờ Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 và Quyết định số 914/QĐ-TTg ngày 27/5/2016 phê duyệt Kế hoạch hành động thực hiện Chiến lượcquản lý tổng hợp đới bờ Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030...được tổ chức hàng năm cho các đối tượng là công chức của các sở, ban, ngành, các tổ chức xã hội, doanh nghiệp....Năm 2018, Sở TNMT tổ chức hội nghị tập huấn chuyên môn về QLHTVB cho các thành viên tổ chuyên viên kỹ thuật liên ngành QLTHVB tỉnh Khánh Hòa, đại diện các sở, ban, ngành liên quan, UBND các huyện, thị xã, thành phố ven biển.
Nguyễn Đình Tường- CCBHĐ