Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh Khánh Hòa tại công văn số 4138/UBND-KT ngày 06/5/2019 về việc quản lý chất thải sinh hoạt trên địa bàn các đảo, Sở Tài nguyên và Môi trường đã có công văn số 2232/STNMT-CCBHĐ ngày 29/5/2019 báo cáo tình hình xử lý rác thải trên các đảo gửi Bộ Tài nguyên và Môi trường, cụ thể như sau:
Hiện nay, ô nhiễm môi trường từ chất thải rắn tại biển, đảo ngày càng trở nên nghiêm trọng. Theo số liệu thống kê, khối lượng rác thải được thu gom, xử lý tại xã đảo Cam Bình (Tp.Cam Ranh) là khoảng 5,5 tấn/ngày; tại các đảo thuộc phường Vĩnh Nguyên (Tp. Nha Trang) là 7 tấn/ngày; và lượng rác thải sinh hoạt phát sinh tạo xã đảo Vạn Thạnh (Huyện Vạn Ninh) là 3 kg/hộ/ngàyđêm). Tình trạng xả rác thải bừa bãi ra môi trường xung quanh đảo hay xả thải trực tiếp xuống biển đang diễn ra rất phổ biến (đặc biệt là rác thải nhựa: bao bì ni lông, vỏ chai nhựa, hộp đựng thức ăn...); rác thải trôi nổi trên biển và tấp vào bờ biển quanh các đảo, tích tụ lâu ngày không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng môi trường biển, cảnh quan, suy thoái hệ sinh thái khu vực mà còn gây hệ lụy đến phát triển kinh tế du lịch biển đảo, nuôi trồng thủy sản của địa phương. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa chưa tổ chức phân loại chất thải sinh hoạt tại nguồn; hệ thống thu gom không đồng bộ, người dân phân loại tại nguồn nhưng không có phương tiện thiết bị chuyên dùng phù hợp để vận chuyển rác đã phân loại, bãi chôn lấp không có quy trình phù hợp phục vụ việc phân tách và xử lý chất thải sau khi phân loại.
Tại phường Vĩnh Nguyên (Tp. Nha Trang), chính quyền địa phương đã đầu tư, bố trí nhân lực, phương tiện thu gom rác thải tại các tổ dân phố đảo Vũng Ngán, Bích Đầm, Trí Nguyên: 07 công nhân thu gom rác trên các đảo, 05 công nhân vớt rác trên biển, cửa sông, 3 tàu thu gom rác, và 115 thùng đựng rác trên các đảo và 59 thùng đựng rác trên các tàu. Hằng ngày, Công ty cổ phần Môi trường đô thị Nha Trang thu gom chất thải sinh hoạt trên các đảo, vận chuyển về đất liền để xử lý theo quy định. Trong đất liền, thành phố được đầu tư bãi chôn lấp hợp vệ sinh Lương Hòa (xã Vĩnh Lương) từ nguồn vốn vay của Ngân hàng thế giới (WB) thuộc Dự án cải thiện vệ sinh môi trường các thành phố duyên hải – Tiểu dự án Thành phố Nha Trang, diện tích rộng 45 ha gồm 02 ô chôn lấp chất thải rắn thông thường rộng 12,8 ha, 01 hệ thống xử lý nước rỉ rác công suất 186 m3/ngày đêm; Tại xã đảo Cam Bình (Tp. Cam Ranh), UBND xã hợp đồng với người thu gom rác thải của xã, có nhiệm vụ thu gom rác thải nuôi lồng bè, rác thải sinh hoạt của người dân hàng ngày, vận chuyển bằng xe cơ giới đến nơi tập trung, phân loại và xử lý bằng lò đốt rác tại đảo Bình Ba hoặc xử lý bằng phương pháp đốt thủ công tại đảo Bình Hưng; Tại xã đảo Vạn Thạnh (huyện Vạn Ninh), 02 thôn Vĩnh Yên và Đầm Môn đã có xe thu gom rác của Công ty cổ phần Công trình đô thị Vạn Ninh thực hiện thu gom rác 01 lần/tuần với khối lượng khoảng 10 tấn rác/tháng (giải quyết được khoảng 1/4 khối lượng rác thải tại khu vực) và vận chuyển rác đến bãi rác chung của toàn huyện trong đất liền. Tại 04 thôn Khải Lương, Ninh Đảo, Ninh Tân và Điệp Sơn tách biệt về địa lý, từng hộ dân trong thôn tự động đưa rác đến 04 lò đốt rác thủ công để xử lý. Đối với, rác thải sinh hoạt từ các lồng bè nuôi trồng thủy sản (tập trung tại vùng biển khu vực thôn Ninh Tân, Đầm Môn và Điệp Sơn), đa số rác thải đều không thu gom đưa vào xử lý mà người dân vứt trực tiếp xuống biển, tồn đọng tại bờ biển quanh các đảo. Riêng các hoạt động du lịch tại khu vực Hòn Ông thuộc thôn Đầm Môn, Hòn Bịp và Hòn Đuốc thuộc thôn Điệp Sơn, các doanh nghiệp đều thu gom rác thải và đưa vào đất liền để xử lý.
Bãi rác lộ thiên trên xã đảo Cam Bình – thành phố Cam Ranh (Ảnh: Đình Tường)
Tuy nhiên, công tác quản lý chất thải sinh hoạt tại các đảo vẫn gặp những tồn tại, hạn chế như: Công tác phân công chỉ đạo, hướng dẫn và tổ chức thực hiện quản lý nhà nước về chất thải rắn còn chồng chéo; chưa quy định, phân luồng quản lý chất thải rắn một cách thống nhất; Điều kiện địa lý tại các đảo di chuyển khó khăn, ý thức cộng đồng bảo vệ môi trường chưa cao cùng với lượng rác thải từ trong đất liền trôi ra biển, tập trung tại vùng biển ven đảo gây mất mỹ quan, ảnh hưởng chất lượng môi trường và khó khăn trong công tác quản lý chất thải trên các đảo; Rác thải phát sinh tại các đảo chưa được phân loại tại nguồn, nguồn nhân lực thu gom trên các đảo chưa được phân bổ phù hợp, trang thiết bị, công nghệ thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải còn thô sơ hoặc theo phương pháp thủ công do nguồn kinh phí hạn chế; công tác xã hội hóa chưa được thu hút do cơ chế, chính sách ưu đãi đối với lĩnh vực này còn thấp,...
Vì vậy, để khắc phục các tồn tại, hạn chế nêu trên, cần thực hiện một số giải pháp như sau: Rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến chức năng quản lý chất thải rắn, hướng dẫn phân cấp cho địa phương trong quản lý chất thải rắn; Hướng dẫn kỹ thuật cụ thể thu gom, lưu trữ, vận chuyển... chất thải rắn tại các đảo; tổ chức các Hội thảo về mô hình quản lý, công nghệ xử lý chất thải rắn trên các đảo; tổ chức thẩm định và đánh giá công nghệ trong lĩnh vực quản lý chất thải rắn; Thường xuyên tổ chức, phổ biến tuyên truyền, tập huấn hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác quản lý quản lý chất thải rắn cho các địa phương trên các đảo; Xây dựng cơ chế, chính sách nhằm thu hút các nguồn đầu tư tài chính trong lĩnh vực quản lý chất thải rắn; Cân đối ngân sách hỗ trợ kinh phí cho các địa phương thực hiện các dự án, nhiệm vụ trong lĩnh vực biển và hải đảo.
Xem chi tiết Công văn số 2232/STNMT-CCBHĐ ngày 29/5/2019 tại đây.pdf
Đình Tường